OSTALE ŽITARICE

Ječam može biti najstarija žitarica koja se gaji u svetu. Javio se prvo, na visokim etiopskim masivima, zatim u Jugoistočnoj Aziji, pre nego što je počeo da se gaji u Egiptu, pre 7.000 godina. On je izgubio na značaju, mada idalje ima veliku ulogu u proizvodnji piva. Evropa je glavna zona proizvodnje ječma (42% godišnje svetske proizvodnje ječma, od čega države EU proizvode 37%), ispred američkog kontinenta (15% godišnje svetske proizvodnje ječma, sa najvećom proizvodnjom u Severnoj Americi – posebno u Kanadi) i Azije (12% godišnje svetske proizvodnje ječma).

Sirak se proizvodi samo na tri kontinenta – Severna i Srednja Amerika (SAD – 23% godišnje svetske proizvodnje siraka i Meksiko – 10% godišnje svetske proizvodnje siraka). Afrika ima dosta značajnu poziciju (31% godišnje svetske proizvodnje siraka – od čega Nigerija proizvodi 11,4%). Proizvođač siraka je i Azija (24% godišnje svetske proizvodnje siraka – od čega Indija proizvodi 16% i Kina 8% ).

Proso se proizvodi samo u Aziji (51% godišnje svetske proizvodnje prosoa, od čega Indija proizvodi 36% i Kina 12%) i Africi (44% godišne svetske proizvodnje prosoa, od čega Nigerija proizvodi 20%).

Zob je evropska žitarica (70% godišnje svetske proizvodnje zoba, od čega Rusija proizvodi 33%, dok severoistočne države EU – Nemačka, Švedska i Finska, proizvode 20%). Zob se proizvodi i u Severnoj Americi (19% godišnje svetske proizvodnje zoba, pri čemu je Kanada ispred SAD).

Raž je još više evropska žitarica, nego što je zob (94% godišnje svetske proizvodnje raži, od čega države Srednje i Istočne Evrope koje su članice EU, doprinose u proizvodnji sa 25%).

Iz ove grupe žitarica, samo je ječam predmet značajnije međunarodne razmene (12-19 Mt/godišnje u zadnje dve decenije XX veka), pri čemu je EU največi izvoznik ječma. Za ostale male žitarice, međunarodna razmena je skromnog obima (3,1 Mt – raž i 2,5 Mt – zob) i obavlja se uglavnom, u okviru svake velike regionalne zone.

Advertisements

ŽITARICE

Tri velike žitarice dominiraju svetskom proizvodnjom (85% svih žitarica – pšenica, pirinač i kukuruz). Proizvodnja svake od ovih namirnica približava se količini od 600 Mt (miliona tona). Od 250 Mt žitarica, koje se svake godine iznose na tržište, pšenica je na prvom mestu sa 110 Mt, ispred kukuruza sa 74 Mt i pirinča sa 24 Mt. Malim žitaricama je ograničena proizvodnja na 15% od ukupne svetske proizvodnje. Ječam je prema proizvodnji i obimu razmene (10% godišnjeg obima proizvodnje), najznačajnija mala žitarica (blizu 50% proizvodnje malih žitarica). Grupa sirak-proso, predstavlja trećinu malih žitarica (10% godišnjeg obima proizvodnje, odlazi na međunarodno tržište). Uloga zobi i raži u međunarodnoj proizvodnji i razmeni, mnogo je skromnija danas. Slabo u svetskim okvirima, mesto malih žitarica u ljudskoj ishrani, u nekim zonama svete je veoma značajno (npr. U Nigeriji su ,,sekundarne žitarice,, deset puta više prisutnije u obroku od pšenice i pirinča). Zob je svuda u svetu, kad ga ima, privilegovana žitarica za konjsku ishranu.

Evolucija proizvodnje žitarica, praćena je s interesom zbog njene uloge u ljudskoj ishrani. Poslednje letine 90-ih godina XX veka, imale su pozitivan bilans – proizvodnja je bila nešto malo veća od potrošnje. Postojala je mogućnost da se naprave zalihe žita (oko 280 Mt raznih žitarica i 120 Mt samo pšenice), ali su cene počele da padaju, zbog sve veće ponude država – izvoznika i zbog sve manje potražnje država – uvoznika (koje su zadovoljile potrebe ili su bez potrebnih materijalnih sredstava). Na nivou planete, proizvodnja žitarica po stanovniku iznosi u proseku 350 kg/godišnje. Problem gladi nije u proizvodnji, nego u preraspodeli žitarica.