VRHUNSKA INDUSTRIJA

Industrija visoke tehnologija (Hight Tech), zvana ,,vrhunaska,, ili ,,pametna,, nalazi se u središtu inovacija i pronalazaka – ona traži intenzivno istraživanje (u koje se ulaže 30-35% dobiti) i na kome radi 40-50% inženjera i tehničara (,,siva materija,, preduzeća). Ovaj sektor omogućava klasifikaciju država, prema nivou razvoja i tehničkom progresu (otuda i dominacija SAD, EU i Japana i nekoliko NIRD – Brazil i Indija). Ovo je industrija s velikim kapitalističkim intenzitetom, visoke produktivnosti, koja ima veliki uticaj na ekonomiju država.

U odnosu na druge sektore kao što su, tekstil ili crna metalurgija, vrhunska industrija je kreator zaposlenosti i veoma dinamična (često se nalazi u blizini velikih gradova, gde su koncentrisane laboratorije za istraživanje i univerzitetski centri, ili u regionima za rekonverziju, gde ima slobodne radne snage). Glavne grane ove industrije, koje je utvrdio OECD jesu – elektronika, informatika, telematika, telekomunikacije, aeronautika, aerokosmička industrija, robotika, domotika i birotika.

Advertisements

HROM I KOBALT

Hrom je metal za leguru od koga se dobija ferohrom, namenjen za izradu nerđajućeg čelika. Otporan je na atmosfersku koroziju i na glavne hemijske agense – služi za oblaganje čelika i drugih metala. Glavna legura dobijena na bazi hroma, je nikl-hrom, koji se koristi kao prevlaka za čelik (nerđajuči čelik), otporan na visoke temperature, ili za poboljšanje kvaliteta čelika za izradu kotrljajućih ležajeva i sigurnosnih ventila. Legura nikl-hrom koristi se u termocentralama za otpornost na pregrevanje. Hrom je, takođe, komponenta za dekoraciju u industriji stakla i porcelana.

Južna Afrika je najveći svetski proizvođač hromita (osnovne rude hroma – oko polovine godišnje svetske proizvodnje), iza koje su Turska, Kazahstan i Indija – ove 4 države daju svetu godišnje 80% proizvodnje. Industrijski razvijene države proizvode ferohrom, kao i druge legure. Proizvodnja kobalta ograničena je, pre svega, na nalazišta, više metala. Demokratska Republika Kongo, Gambija i bivše države SSSR – pokrivaju 75% tražnje u rudi. Kobalt se upotrebljava za izradu karbida volframa, namenjenog opremi za bušenje (bušotine nafte i gasa). Takođe, on se koristi i u aeronautici, hemijskoj (adhezivi, sikativi) i elektrotehničkoj industriji (magnetofonske trake), u industriji pomagala (proteze) i industriji stakla i keramike.

ALUMINIJUM I BOKSIT

Industrija aluminijuma je novijeg datuma (1827.godine je izdvojen i proizvod je složene tehnologije). Francuski hemičar Sent-Kler Devil je 1854.godine, otkrio postupak za industrijsku proizvodnju aluminijuma (ali Eru i Al), koju nemac Bajer usavršava 1886.godine (metodom elektrometalurgije), čime omogućava smanjenje troškova proizvodnje aluminijuma. Aluminijum se proizvodi na bazi rude boksita (obzirom da se ovaj metal proizvodi elektrolizom, prve fabrike aluminijuma izgrađene su u blizini hidrocentrala, u podnožju planina). Krajem XX veka, ove fabrike nalaze se uglavnom na primorju, u blizini velikih luka u koje stiže ruda proizvedena, pre svega u državama u razvoju.

Metalurgija aluminijuma ima tri faze – proizvodnju glinice, elektrolizu aluminijuma i preradu u komercijalne proizvode (šipke, blokovi, ploče, lim, žica). Druga industrijska revolucija, dovodi do interesovanja za ovaj laki metal, otporan i provodljiv, od koga se mogu dobiti tanki listovi, koji ne propuštaju ultravioletne zrake i otporni su na vodu (koristi se sve više za vojne i civilne potrebe – aeronautika, električni aparati za domaćinstvo, bicikle, u građevinarstvu za zaptivno oblaganje fasade i krovova, ambalaže i odnedavno automobila).

Prostorno veoma koncentrisana (do 1975.godine) metalurgija aluminijuma, sve više se razvija širom sveta (skromna proizvodnja 1900.godine – 5.700 t/godišnje, 1962.godine dostiže – 5 Mt i 1999.godine – 20 Mt). Evropa je pre drugog svetskog rata bila, najveći proizvođač sa 53% svetske proizviodnje aluminijuma, dok joj Severna Amerika oduzima prvu poziciju početkom 70-ih godina XX veka, sa preko 57% svestke proizvodnje aluminijuma (tada su SAD i EU proizvodile 80% svetske proizvodnje aluminijuma). Kao prvi proizvođači pojavljuju se u toku 60-ih godina XX veka, države sa dosta hidrocentrala (Kanada i Norveška), dok države koje proizvode boksit (Jamajka i Surinam) kreću u proizvodnju ovog metala početkom 90-ih godina XX veka. Pred kraj XX veka javljaju se novi proizvođači – Grčka, Rumunija, Poljska, Brazil. Venecuela, Južna Koreja, Tajvan, Kina, Australija, Island, Kamerun… Danas, ukupno 41 država proizvodi aluminijum (države u razvoju, dolaze do proizvodnih fabrika, kupujući ih po sistemu ,,ključ u ruke,,). Ova industrija za razliku od crne metalurgije, ostaje tipična za veoma razvijene države, zbog visokih troškova proizvodnje. Nekoliko velikih kompanija dominira proizvodnjom – Alkoa i Reynolds (SAD) koje su najavile fuzionisanje, Alcan (Kanada), Peshine (Francuska) i nedavno osnovani konzorcijum Russian aluminijum (Rusija).