MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA

Upravljanje ljudskim resursima (Human Resource Management) se, pod ovim imenom, javlja u organizacionoj teoriji i praksi s početka devedesetih godina dvadesetog veka. Menadžment ljudskih resursa je deo sfere rukovođenja, a zasniva se na teorijsko-praktičnim znanjima iz oblasti psihologije rada. Pitanje koje se često postavlja jeste da li je ova grana organizacionih nauka samo novo carevo odelo, to jest novi naziv za nekadašnju službu kadrovskih poslova. Mnogi humanistički orijentisani kritičari savremenih trendova i globalizacije ističu da postoji dublji smisao u samom nazivu ove grane menadžmenta, koji oslikava jedno specifično, novo tretiranje čoveka kao nosioca rada. Činjenica je da se po prvi put ljudi, profesionalci i stručnjaci iz različitih oblasti, nazivaju resursom – sirovinom koja se upotrebljava u procesu proizvodnje. Ne može se zamisliti poslovanje bilo kog preduzeća bez odgovarajućih proizvodnih resursa, a ljudi, sa svojim sposobnostima i ukupnim psihofizičkim kapacitetom, predstavljaju jedan od tih resursa – verovatno najvažniji. Danas se više ne postavlja pitanje usavršavanja instrumenata proizvodnje – mašina i alata, već pitanje kako povećati efikasnost čoveka.

Novotarija ili ne?

Proučavanjem istorijata psihologije rada nalazimo podatke koji dokazuju da pitanja, koja se danas postavljaju i rešavaju u okvirima menadžmenta ljudskih resursa, nisu ni najmanje nova. Još od šesnaestog veka pojavljuju se radovi koji se bave problemima profesionalne orijentacije, tipičnih bolesti rudara i zanatlija, studije zamora, proučavanja pokreta, prirode umora itd. Osnivačem psihologije rada smatra se čuveni Hugo Minsterberg i njegovo pionirsko delo Psihologija i industrijska efikasnost (1913). Ova grana psihologije konačno se utemeljuje kao nezavisna disciplina, sa proširenjem polja svog interesovanja na psihološke probleme čoveka u svakoj radnoj situaciji. Osnovni cilj psihologije rada definiše se kao ostvarivanje optimalnog radnog efekta – produktivnosti, ali uz maksimalno poštovanje radnog čoveka i njegovog zadovoljstva, očuvanje njegovog zdravlja i poštovanje njegove ličnosti. Ovaj cilj se ostvaruje kroz dva komplementarna procesa – prilagođavanje čoveka radu (industrijalizacija čoveka) i prilagođavanje rada čoveku (humanizacija rada).

Psihološki faktor

Koliko su ljudi bitan ekonomski faktor svake radne organizacije i svake države uopšte, pokazuje podatak da u zapadnim zemljama troškovi radne snage čine 20-30% ukupnih troškova, negde čak i do 50%. U zemljama u tranziciji, zbog nižih cena radne snage, ovaj procenat je nešto manji, ali i dalje nije zanemarljiv. Ljudski resursi raspolažu znanjem, inovatorskim potencijalom, intelektualnim i fizičkim kapacitetom. Ljudi su ti koji kreiraju i proizvode i usluge, koji kontrolišu kvalitet, plasiraju proizvode, upravljaju procesom proizvodnje i finansijama, utvrđuju strategiju i ciljeve kompanije. Bez ovog resursa, svaki rad bio bi nemoguć. Efikasno upravljanje ljudskim resursom zahteva određena teorijska znanja, kao i specifične metode i strategije kako bi se pun ljudski potencijal iskoristio. Upotreba i razvoj ljudskih resursa primarno je usmeren na realizaciju ciljeva preduzeća, ali je nemoguće ostvariti efektivnost i efikasnost ljudi bez uzimanja u obzir njihovih interesa. Onoliko koliko se ljudi koriste za ostvarivanje ciljeva kompanije, toliko i ljudi rad koriste za ostvarenje svojih interesa. Pored zarade, tu spadaju i već poznati drugi ljudski motivi – afirmacija, iskustvo, rad sam po sebi, postignuće, samoaktuelizacija, socijalne potrebe i slično. Činjenica da je zadovoljstvo ljudi poslom i radnom oganizacijom od ključnog značaja za interese preduzeća, shvaćena je odavno, a među prvima su to isticali psiholozi Abraham Maslov i Daglas Mek Gregor, čija se imena pominju u svim varijantama teorije i prakse menadžmenta ljudskim resursima. Zadovoljan radnik je produktivan radnik. Teorije o zadovoljstvu poslom i njegovom efektu na motivaciju i produktivnost zaposlenog su mnogobrojne. Izgleda da u odnosu na ovo pitanje postoji značajna razlika između istočnjačkog i zapadnog pristupa. Po mnogim procenama, japanski sistem menadžmenta ističe se kao daleko napredniji, bolji i efikasniji od zapadnog. Ono što ga razlikuje je potpuno drugačiji pristup čoveku, za koji se smatra da potiče iz same istočnjačke kulture. Upravo zato ga je jako teško implementirati u evropske i američke kompanije. Osnova japanskog pristupa je vizija zajedništva kompanije i zaposlenog koja počiva na komplemetnarnosti njihovih interesa. Ne podstiče se međusobna kompetitivnost zaposlenih, niti se potreba za novim profilom ostvaruje putem zapošljavanja novog kadra, već se u postojeći kontinuirano, tokom celog radnog veka ulaže – dodatnim obrazovanjem i prekvalifikacijama. Osnovni moto je da se radnik oseća zaštićenim i da prihvata ciljeve kompanije kao svoje lične, što kompanija uzvraća na isti način.

Princip efikasnosti

Jedan od osnovnih zadataka menadžmenta ljudskim resursima je selekcija kandidata za određeni posao. Na današnjem tržištu rada, pronalaženje prave osobe za posao je izazov sa kojim se suočava svaka radna organizacija. U većini preduzeća se, kao deo procesa zapošljavanja, podrazumeva uključivanje stručnjaka sa odgovarajućim psihološkim instrumentarijumom sa procenu kandidata. Neka preduzeća se opredeljuju za organizovanje sopstvenog odeljenja za ljudske resurse, koji ima jednog ili više stručnjaka zaduženog upravo za selekciju kandidata (recruitment specialist). Druga koriste usluge specijalizovanih HR agencija, koje čitav proces primanja novog zaposlenog preuzimaju na sebe, od osmišljavanja odgovarajućeg oglasa za konkurs, preko detaljne procene (assesment-a) svih kandidata koji su se javili. Konačna odluka, naravno, i dalje leži na rukovodstvu preduzeća. Ono što podrazumeva jedan konzistentan i efektivan skup tehnika za procenu, su psihološki instumenti za procenu sposobnosti i inteligencije, kao i testovi specifinih ciljanih osobina ličnosti. Svakoj selekciji prethodi detaljna analiza radnog mesta, na osnovu koje se utvrđuju poželjne osobine i kompetencije potrebnog kadnidata. Ova analiza se ne svodi samo na utvđivanje potrebnih stručnih kvalifikacija, već se traži odgovarajući profil osobe – idealnog kandidata, koji podrazumeva skup ponašajnih obrazaca osobe, sposobnosti mišljenja, ličnih osobina, interesovanja i okupacija. Neki podaci pokazuju da upotreba ovakvih metoda procene prilikom zapošljavanja povećava uspešenost izbora prave osobe od tri do pet puta, i da rezultira većom produktivnošću, dužim zadržavanjem na radnom mestu i uopšte većim zadovoljstvom zaposlenih.

Najnoviji podaci ukazuju da postoji izuzetno visoka povezanost između globalne intelektualne sposobnosti i uspešnosti u svakoj vrsti posla. Takođe, među izuzetno stabilne i valjane prediktore uspeha na poslu spada emotivna stabilnost, koja se, između ostalog, očituje u realnoj proceni sopstvenih kapaciteta, zdravom samopouzdanju i visokoj toleranciji na stres i osujećenja. Ovakav pristup u selekciji, karakterističan za zapadnu kulturu, polazi prvenstveno od zahteva radnog mesta, pa se na osnovu tih zahteva biraju kandidati koji im najbolje odgovaraju. Postavlja se pitanje da li je ovakav pristup dobar na duge staze, i neće li on konačno u perspektivi ugroziti osnovna načela humanosti, slobode izbora i vizije beskonačnih ljudskih mogućnosti za rast, promenu i razvoj. I ovde uočavamo razliku između istočnog i zapadnog sistema menadžmenta. Zapadni karakteriše strogo uklapanje kadrova u unapred definisane zahteve i planove preduzeća, dok je istočni mnogo više globalno, a manje specifično selektivan, i insistira na zapošljavanju osoba koje imaju potencijalne sposobnosti za dalje obučavanje i usavršavanje.

Budućnost već sada

Odeljenje za ljudske resurse u okviru kompanije u idealnom slučaju trebalo bi da sadrži: tim stručnjaka, najčešće profila psihologa, za proces analize radnih mesta, selekciju kandidata, obuku novozaposlenih, orijentaciju i prekvalifikaciju radnika, zatim pravnu službu, kao i HR tim koji bi trebalo da fukncioniše kao oči, uši i glas svih zaposlenih. Međutim, mnoge kompanije odlučuju se za varijantu angažovanja specijalizovanih agencija za ljudske resurse, koje su danas u upadljivoj ekspaniziji. Današnji trendovi idu u pravcu aktivnog traženja posla, pa tako mnoge agencije rade ne samo za klijentelu kao što su velike firme, već i za pojedince, tražeći odgovarajućeg poslodavca prema željama i mogućnostima kandidata. Svi oni koji ovih dana traže posao po prvi put ili menjaju dosadašnji, verovatno su se do sada susreli sa nekom od oviih agencija, ili su već postali deo velike baze podataka – baze ljudskog resursa.

Autor: Lana Vučičević
Izvor: sajt bifonline.rs decembar 2007/januar 2008.

Advertisements

O borefor
Blog afirmiše nezavisnu mrežu ekonomskih aktivnosti i inicijativa građana zajednice sa ciljem da modifikuju ili čak osujete pojedine neprimerene i nedemokratske aspekte ekonomske politike vlasti. Nije uvek lako utvrditi na kojoj tački, aktivnosti vlasti postaju nedemokratske. Mnoge demokratski izabrane vlasti, konsultovaće nezavisne javne forume i načiniti kompromis sa njima, pošto je to suštinska odluka vladanja po načelu saglasnosti. Pojedine interesne grupe imaju mnogo veći uticaj na vlast nego neke druge, zahvaljujući svojoj organizovanosti, bogatstvu i vezama. Uticaj na lokalnu vlast BorskiEkonomskiForum smatra demokratskim, samo ako potiče od javnog ekonomskog interesa građana lokalne zajednice i ne prihvata koncentraciju bogatstva ili moći u rukama nekolicine partijskih oligarha, demagoga i poltrona. Demokratska lokalna zajednica treba posvetiti, posebno nezavisno savetodavno mesto ekonomskim aktivnostima i inicijativama svojih građana, koji zastupaju javne interese i lokalnom stanovništvu koji u slučajevima svojih društvenih, ekonomskih ili psihofizičkih umanjenih sposobnosti, nije u mogućnosti da sa svojim ličnim stavom učestvuje u kontinuitetu javnog dijaloga o strateškim interesima u političkom procesu zajednice. Posetioci BorskogEkonomskogForuma - komšije, sugrađani, prijatelji i partneri naše zajednice, mogu u skladu sa standardnim pravilima blogovanja, izražavati svoje konstruktivne i dobronamerne stavove i sugestije (komentare, tekstove, vizije...) i sadržajno diskutovati u javnom dijalogu.

53 Responses to MENADŽMENT LJUDSKIH RESURSA

  1. zyzz kaže:

    wonderful issues altogether, you simply gained a new reader. What might you recommend in regards to your post that you just made a few days in the past? Any sure?

  2. I always was concerned in this subject and stock still am, thanks for posting .

  3. Some genuinely quality blog posts on this website , saved to my bookmarks .

  4. topsoil kaže:

    Enjoyed studying this, very good stuff, regards . „Management is nothing more than motivating other people.“ by Lee Iacocca.

  5. landscape kaže:

    But wanna comment that you have a very decent website , I love the style and design it actually stands out.

  6. zyzz kaže:

    Good write-up, I’m regular visitor of one’s web site, maintain up the nice operate, and It is going to be a regular visitor for a long time.

  7. Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your website is wonderful, as well as the content!

  8. Wow that was strange. I just wrote an really long comment but after I clicked submit my comment didn’t appear. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Regardless, just wanted to say fantastic blog!

  9. whoah this blog is great i love reading your articles. Keep up the good work! You know, lots of people are searching around for this info, you could help them greatly.

  10. Really Appreciate this post, how can I make is so that I get an email every time there is a fresh update?

  11. Thanks for your write-up on the travel industry. I would also like to add that if you are a senior thinking of traveling, it can be absolutely crucial to buy travel cover for golden-agers. When traveling, golden-agers are at high risk of getting a health care emergency. Receiving the right insurance coverage package for the age group can safeguard your health and provide you with peace of mind.

  12. I really appreciate this post. I’ve been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You’ve made my day! Thx again!

  13. Hey there! I’ve been reading your website for a while now and finally got the courage to go ahead and give you a shout out from Porter Texas! Just wanted to mention keep up the excellent job!

  14. Pretty component of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to say that I get actually enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing in your feeds and even I achievement you get right of entry to persistently fast.

  15. Thank you for another informative website. Where else could I get that type of information written in such a perfect way? I’ve a project that I am just now working on, and I have been on the look out for such information.

  16. Trance Music kaže:

    Excellent post. I was checking constantly this blog and I am impressed! Extremely helpful info specially the last part 🙂 I care for such info much. I was seeking this particular info for a very long time. Thank you and good luck.

  17. Hello there, You have done a fantastic job. I will definitely digg it and personally suggest to my friends. I’m sure they’ll be benefited from this site.

  18. I gotta bookmark this internet site it seems very useful extremely helpful

  19. I believe you have remarked some very interesting points , thanks for the post.

  20. uk vpn kaže:

    Hello there, I found your blog via Google while looking for a related topic, your site came up, it looks great. I’ve bookmarked it in my google bookmarks.

  21. I must express some appreciation to you for rescuing me from this challenge. Right after browsing throughout the the net and coming across advice which were not beneficial, I believed my life was gone. Being alive without the strategies to the issues you’ve sorted out through the posting is a critical case, as well as those that would have in a wrong way damaged my career if I had not noticed your site. The ability and kindness in handling the whole lot was excellent. I’m not sure what I would’ve done if I hadn’t discovered such a stuff like this. I am able to at this point look ahead to my future. Thanks very much for the skilled and effective guide. I will not be reluctant to propose the blog to any person who ought to have counselling on this problem.

  22. I conceive other website proprietors should take this site as an example , very clean and excellent user pleasant style . „No act of kindness, no matter how small, is ever wasted.“ by Aesop.

  23. Hiya, I’m really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish just about gossips and net and this is actually annoying. A good blog with interesting content, this is what I need. Thank you for keeping this web site, I’ll be visiting it. Do you do newsletters? Can not find it.

  24. I have been reading out some of your posts and i must say pretty good stuff. I will make sure to bookmark your website.

  25. Undeniably believe that which you said. Your favorite justification appeared to be on the net the simplest thing to take note of. I say to you, I certainly get irked whilst folks consider worries that they plainly don’t know about. You controlled to hit the nail upon the top and defined out the whole thing with no need side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks!

  26. I’ve recently started a site, the information you provide on this website has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. „Americans detest all lies except lies spoken in public or printed lies.“ by Edgar Watson Howe.

  27. Perfectly composed content material , appreciate it for entropy.

  28. I dugg some of you post as I cogitated they were very beneficial handy

  29. Excellent read, I just passed this onto a friend who was doing a little research on that. And he just bought me lunch since I found it for him smile Therefore let me rephrase that: Thank you for lunch! „They may forget what you said, but they will never forget how you made them feel.“ by Carl W. Buechner.

  30. I’ve recently started a blog, the info you offer on this website has helped me greatly. Thanks for all of your time & work. „It is no use saying, ‘We are doing our best.’ You have got to succeed in doing what is necessary.“ by Sir Winston Churchill.

  31. It’s very straightforward to find out any matter on net as compared to books, as I fount this article at this web page.

  32. Woh I enjoy your blog posts, saved to favorites ! .

  33. This is very interesting, You’re an excessively skilled blogger. I’ve joined your feed and look forward to in search of more of your fantastic post. Also, I’ve shared your site in my social networks!

  34. Very interesting info !Perfect just what I was looking for!

  35. Enjoyed studying this, very good stuff, thankyou . „The hunger for love is much more difficult to remove than the hunger for bread.“ by Mother Theresa.

  36. It’s an interesting approach. I commonly see unexceptional views on the subject but yours it’s written in a pretty unusual fashion. Surely, I will revisit your website for additional info.

  37. Hello I am so delighted I found your blog, I really found you by mistake, while I was looking on yahoo for something else, Anyways I am here now and would just like to say nice one for a tremendous post and a all round entertaining blog. Please do keep up the great work.

  38. I respect your piece of work, thankyou for all the interesting articles .

  39. clarisonic kaže:

    Very nice site, I just came to know of it yesterday afternoon. Bookmarked this and also feel upon it. Thanks a lot,You had some pleasant ideas in the story, I enjoyed scaning it.

  40. Considerably, the post is in reality the greatest on this noteworthy topic. I agree with your conclusions and will eagerly look forward to your next updates. Saying thank will not just be sufficient, for the wonderful clarity in your writing. I will immediately grab your rss feed to stay privy of any updates!

  41. I do trust all of the concepts you’ve presented on your post. They’re really convincing and will definitely work. Still, the posts are too brief for newbies. Could you please prolong them a bit from next time? Thank you for the post.

  42. I think you have remarked some very interesting points , thanks for the post.

  43. cheers particularly for the quickstart vids, I was so excited after downloading the tools that you cannot imagine how disappointed I was to discover I couldn’t get them to work! You came to my rescue and saved the day!

  44. I absolutely adore your site! You aggressive me as able-bodied as all the others actuality and your broiled PS is absolutely great!

  45. Regards for all your efforts that you have put in this. Very interesting information. „No amount of artificial reinforcement can offset the natural inequalities of human individuals.“ by Henry P. Fairchild.

  46. Povratni ping: facebook of sex

  47. I was studying some of your posts on this website and I think this web site is very informative! Retain posting.

  48. Accountants kaže:

    This is such an informationrmative story and very clearly written. Every single thought and idea is direct to the point. Perfectly laid out. thank you for taking your time sharing this to you scaners.

  49. I think that is among the such a lot significant information for me. And i’m glad studying your article. However want to statement on few normal issues, The web site style is perfect, the articles is in point of fact excellent :D. Just right activity, cheers.

  50. trancheuse kaže:

    You have brought up a very superb details , appreciate it for the post.

  51. I’m honored to receive a call from my friend as he discovered the important guidelines shared on the site. Going through your blog article is a real excellent experience. Thank you for thinking of readers like me, and I want for you the best of success being a professional in this discipline.

  52. Agrobisnis kaže:

    I am studying some of your posts on this website and I think this web site is very informative! Retain posting.

  53. It is the best time to make a few plans for the longer term and it is time to be happy. I’ve learn this submit and if I could I desire to counsel you few interesting issues or tips. Perhaps you could write subsequent articles regarding this article. I desire to learn even more things about it!

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: